Cena dolara

posted in: cena dolara | 0

Cena dolara i retrospektivu njenih osnovnih karakteristika

Cena DolaraAmerički dolar (USD – United State Dolar) je glavna svetska valuta i cena dolara značajno utiče na cene drugih valuta, koje se najčešće kotiraju u odnosu na američki dolar. Usled muđunarodnih ekonomskih i političkih kriza kroz istoriju, a posebno u vreme krize u Jugoistočnoj Aziji (1997/1998) američki dolar se pokazao kao glavna sigurna valuta. Međutim, američki dolar je postao vodeća svetska valuta krajem Drugog svetskog rata i bio je osnova Bretton Woods sporazuma, jer su tada ostale valute bile virtuelno vezane za njega. Tako je cena dolara i u to vreme bitno uticala na ondašnje finasijske prilike posleratnog sveta. Osnovna uloga Bretton Woods sporazuma (potpisan 14. Jula 1944. godine od strane SAD, Velike Britanije i Francuske) se ogledala u cilju da se valutno tržište učini stabilnim putem kontrole vrednosti državnih valuta, što je postignuto obezbeđivanjem podržavanja cena valuta i formiranjem specijalnog tela, Međunarodnog monetarnog fonda (IMF), čija je osnovna svrha bila da obezbedi stabilan sistem za prodaju i kupovinu valuta, odnosno, da devizno plaćanje između država učini brzim i jednostavnim. Tako su glavne valute bile vezane za američki dolar, a cena dolara je uticala na način da je oscilacija drugih valuta bila dozvoljena samo jedan posto na jednu ili drugu stranu kursa.  Ukoliko bi neka od valuta premašila ovaj opseg (mereno u jedinicama intervencije, gde je cena dolara bila merodavna) nadležna centralna banka je morala da kupi ili proda određenu količinu da bi je vratila u normalan položaj. Takođe je, u to vreme dolar (cena dolara) bio vezan za zlato i to 35 USD za uncu zlata (približno 28 grama) i po toj činjenici je američki dolar postao valuta svetskih rezervi. Tek nakon 1978. godine kada je Međunarodni monetarni fond ovlastio fleksibilnost valuta (free-floating of currencies) što je ujedno značilo da bilo ko može trgovati valutama, dok njihova vrednost postaje funkcija trenutne ponude i tražnje na tržištu. Bez obzira što je to predstavljalo odustajanje od posebnih težišta intervencije na koje se obraća pažnja, Centralna banka Sjedinjenih Američkih Država je nastavila sa povremenim reagovanjima kako bi se korigovala cena dolara, ali ne na nekim unapred određenim nivoima već po principu plutajućih valuta.  Prema tome, slobodno formiranje cena valuta na međunarodnom finansijskom tržištu, čemu je podlegla i cena dolara, doprinelo je većoj potražnji za valutama kao uslov poboljšanja na globalnom tržišnom nivou.

Da cena dolara ima izuzetan značaj na globalnoj finansijskoj pozornici proizilazi iz činjenice da dolar kao rezervna valuta širom sveta igra važnu ulogu, jer valutne reserve za međunarodne transakcije, po svojoj prirodi predstavljaju način za zaštitu pojedinaca i kompanija u vreme ekonomske i političke krize. U današnje vreme sve vise se koriste i druge rezervne valute, kao što su euro i japanski jen, a portfolio rezervnih valuta se u praksi često i menja u zavisnosti od specifičnosti međunarodnih uslova. Tako imamo zabeležen i slučaj da je švajcarski franak korišćen u određenim momentima kao rezervna, sigurna valuta. Cena dolara i uvid u snagu dolara uopšte prati se i posmatranjem indeksa američkog dolara (USDX). Ovu metodu praktikuju veliki fondovi i smatraju je važnim parametrom za formiranje stava prema dolaru. USDX se sastoji od geometrijski ponderisanog proseka zbira vodećih stranih valuta u odnosu na dolar. Taj zbir čini šest valuta – euro, japanski jen, britanska funta, kanadski dolar, švedska kruna i švajcarski franak. Prema tome, kada je tema cena dolara na forex tržištu, potrebno je naglasiti i da glavne valute koje se trguju u odnosu na dolar su euro (EUR), japanski jen (JPY), britanska funta (GBP) i švajcarski franak (CHF). Druga važna činjenica za trejdere je podatak o američkoj ekonomiji, koja je i dan danas vodeća ekonomija u svetu, tako da su snaga i kvalitet američke privrede oslikani u vrednosti koju ima na globalnom finansijskom tržištu cena dolara.